Danh mục
Danh mục
Sự kiện

Truyền hình trực tuyến: Ngưng thở khi ngủ, chăm sóc hệ hô hấp khi đông về

SKĐS – Báo điện tử Sức khỏe&Đời sống – Suckhoedoisong.vn tổ chức buổi tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề “Ngưng thở khi ngủ, chăm sóc hệ hô hấp khi đông về” vào 09h30, thứ Sáu, ngày 08/12/2017. Chương trình được phát trực tiếp trên Suckhoedoisong.vn, trên kênh Youtube và fanpage của báo Sức khoẻ&Đời sống.

Mời các bạn theo dõi video chương trình:

Ngưng thở khi ngủ là rối loạn đặc trưng bởi sự ngừng thở từng lúc về đêm trong khi ngủ,  có thể dẫn tới thiếu oxy và tăng Co2 trong máu. Đây là một trong những tình trạng sức khỏe khá nguy hiểm và thường gặp, nhất là ở người lớn tuổi nhưng không được nhận biết. Những người bị chứng ngưng thở khi ngủ không biết giấc ngủ của họ bị gián đoạn. Trong thực tế, nhiều người mắc bệnh này, nhưng lại nghĩ rằng họ ngủ ngon cả đêm.

Hội chứng ngưng thở khi ngủ nếu không được điều trị có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe trước mắt và lâu dài, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tăng huyết áp, các bệnh tim mạch, bệnh lý mạch máu não,… thậm chí có thể gây đột quỵ và tử vong. Ngoài ra, ngưng thở khi ngủ còn ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống, người bệnh có thể gặp tai nạn nếu ngủ gật khi đang tham gia giao thông, hay suy giảm trí nhớ, mất tập trung, dễ bị kích động….

Bên cạnh hội chứng ngưng thở khi ngủ, vào mùa đông, số người gặp các vấn đề về hô hấp cũng không ngừng gia tăng bởi thời tiết khắc nghiệt của mùa đông miền Bắc. Thời tiết lạnh vừa là điều kiện thuận lợi cho các mầm bệnh hô hấp phát triển vừa là nguyên nhân gây tái phát các bệnh hô hấp. Ngoài ra, theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), ô nhiễm không khí đã và đang trở thành vấn nạn trên toàn cầu, là nguyên nhân gây bệnh tật và tử vong sớm tại Việt Nam. Trong số 10 bệnh gây chết người cao nhất ở Việt Nam có 6 bệnh liên quan  tới ô nhiễm không khí…, theo báo cáo mới đây nhất Việt Nam đứng thứ 123/132 quốc gia ô nhiễm không khí.

Vậy làm thế nào để bảo vệ hệ hô hấp trong mùa đông? Xử trí ra sao khi trong gia đình có người bị ngưng thở khi ngủ? Làm sao để có thể bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình trước vấn nạn ô nhiễm môi trường? …. Tất cả sẽ được giải đáp trong chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề “Ngưng thở khi ngủ, chăm sóc hệ hô hấp khi đông về” do Báo điện tử Sức khỏe&Đời sống – Suckhoedoisong.vn tổ chức.

Khách mời tham gia chương trình gồm:

GS.TS. Ngô Quý Châu, Phó Giám đốc BV Bạch Mai, Giám đốc Trung tâm Hô hấp BV Bạch Mai, Chủ tịch Hội Hô hấp Việt Nam, Chủ nhiệm Dự án phòng chống bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hen phế quản quốc gia

Truyền hình trực tuyến: Ngưng thở khi ngủ, chăm sóc hệ hô hấp khi đông về 1

PGS.TS Vũ Văn Giáp, Tổng thư ký Hội Hô hấp Việt Nam; Phó giám đốc Trung tâm Hô hấp, BV Bạch Mai; Giảng viên, Giáo vụ phụ trách sau đại học – Bộ môn Nội – ĐH Y Hà Nội.

Truyền hình trực tuyến: Ngưng thở khi ngủ, chăm sóc hệ hô hấp khi đông về 2

Dẫn chương trình: Anh  Thư

Truyền hình trực tuyến: Ngưng thở khi ngủ, chăm sóc hệ hô hấp khi đông về 3

Chương trình được truyền hình trực tuyến trên Suckhoedoisong.vn, trên kênh Youtube và fanpage của Báo Sức khoẻ & Đời sống bắt đầu từ 09h30, thứ Sáu, ngày 08/12/2017.

Bạn đọc có thể gửi câu hỏi về tòa soạn ngay từ bây giờ theo địa chỉ:

Email: bandientuskds@gmail.com

Hoặc gọi theo số 024 6661 8272 trong thời gian diễn ra chương trình

Trong mỗi chương trình chúng tôi cũng sẽ có những câu hỏi tương tác tới khán giả và những khán giả có câu trả lời chính xác và nhanh nhất, đồng thời like và share thông tin của chương trình sẽ nhận được những phần quà.

Báo điện tử Sức khoẻ & Đời sống (Suckhoedoisong.vn) trân trọng cảm ơn PGS. TS Nguyễn Viết Nhung, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương;  GS.TS. Ngô Quý Châu, Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, Giám đốc Trung tâm Hô hấp Bệnh viện Bạch Mai, Chủ tịch Hội Hô hấp Việt Nam;  PGS.TS Vũ Văn Giáp, Tổng thư ký Hội Hô hấp Việt Nam; Phó giám đốc Trung tâm Hô hấp, BV Bạch Mai đã nhận lời tham gia chương trình.

Trân trọng cám ơn nhãn hàng Máy xông mũi họng Omron đã đồng hành cùng chương trình!

Truyền hình trực tuyến: Ngưng thở khi ngủ, chăm sóc hệ hô hấp khi đông về 4

Mời độc giả tham gia chương trình tương tác truyền hình trực tuyến

Khán giả tương tác với chương trình:
1. Like Fanpage Báo Sức khoẻ và đời sống
2. Share link sự kiện của chương trình.
3. Trả lời câu hỏi của chương trình chính xác và nhanh nhất.

Những khán giả có câu trả lời chính xác nhất và nhanh nhất sẽ được chúng tôi công bố và nhận được những phần thưởng từ chương trình.

Câu hỏi tương tác số 1:

Một trong những dấu hiệu của ngưng thở khi ngủ là gì?

A. Ngáy to khi ngủ

B. Giật mình tỉnh giấc ban đêm do khó thở

C. Buồn ngủ vào ban ngày

D. Cả A, B, C

Đáp án đúng: D

CHÚC MỪNG ĐỘC GIẢ CÓ FACEBOOK MINH DŨNG ĐÃ TRÚNG THƯỞNG CÂU HỎI SỐ 1 CỦA CHƯƠNG TRÌNH.

Câu hỏi tương tác 2:

Các bệnh hô hấp nào không sử dụng phương pháp xông khí dung ?

A.Viêm mũi – họng

B. Viêm dạ dày

C.Viêm phế quản, thanh quản

D. Viêm xoang cấp và mạn tính

Đáp án đúng:B

CHÚC MỪNG ĐỘC GIẢ CÓ FACEBOOK NGUYỄN HÀ AN ĐÃ TRÚNG THƯỞNG CÂU HỎI SỐ 2 CỦA CHƯƠNG TRÌNH.

Hải Yến

GỬI Ý KIẾN CỦA BẠN

Nội dung câu hỏi giao lưu

MC

Các triệu chứng của một người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ là gì thưa PGS.TS Vũ Văn Giáp?

PGS.TS Vũ Văn Giáp

Đối với các trường hợp mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ ở BV Bạch Mai chúng tôi gặp cả cháu bé, thậm chí còn rất ít tuổi, thanh niên và người trung tuổi, lớn tuổi. Đối với trẻ em hay gặp nhóm nguyên nhân có liên quan đến bất thường căn nguyên tai mũi họng, đối với trẻ em hiện nay thì đối tượng thừa cân béo phì cũng rất lớn liên quan đến lười vận động, sử dụng thức ăn nhanh khá phổ biến. Đối với thanh niên thì trong phóng sự bệnh nhân nặng 140kg, cao 170cm (bệnh nhân thừa 70kg ) có nhiều biến chứng gây ra suy hô hấp mạn tính, đa hồng cầu vào viện trong tình trạng nặng. Với bệnh nhân lớn tuổi vào viện trong tình trạng có đột quỵ có liên quan tăng huyết áp kèm theo hội chứng ngưng thở khi ngủ. Ngưng thở khi ngủ khiến cho việc kiểm soát huyết áp khó khăn hơn, trong cơn ngưng thở thiếu oxy trong máu và thiếu oxy ở các cơ quan, có 2 cơ quan quan trọng mà không thể thiếu oxy là não và tim. Thực tế bệnh nhân đã có đột quỵ não. Đó là bệnh cảnh gặp trên lâm sàng và có thể rải rác rất nhiều chuyên khoa khác nhau khi đến khám. Triệu chứng chính phổ biến nhất là ngủ ngáy (to) thường xuyên buồn ngủ ban ngày, ngủ gật khi lái xe và khó tập trung vào công việc và ngủ dậy không cảm thấy sảng khoái.

MC

Thưa các chuyên gia, như trên đã nói, ngưng thở khi ngủ là một hội chứng thường gặp nhưng ít được nhận biết, đây là căn bệnh có thể dẫn tới tử vong nhưng thậm chí nhiều người bệnh không biết mình mắc bệnh. Thưa GS Ngô Quý Châu, xin ông có thể cho khán giả biết ngưng thở khi ngủ là gì? Có mấy loại ngưng thở khi ngủ? Những đối tượng nào có nguy cơ bị hội chứng này thưa ông?

GS.TS. Ngô Quý Châu

Ngưng thở khi ngủ là trong quá trình ngủ, người bệnh bị ngưng lưu thông không khí trên 10 giây, có lúc giảm lưu thông không khí gọi là giảm thở, lưu lượng giảm trên 50% cũng trên 10 giây. Chính những lúc ngừng thở hoặc giảm thở như vậy làm không khí không lưu thông được vào phổi đem oxy tới não và các cơ quan trong cơ thể giảm. Gọi là ngừng thở và giảm thở khi 1 giờ bị trên 5 lần. Người ta chia ra các mức độ nhẹ ngừng thở từ 5-15 lần/ giờ, trung bình từ 15- dưới 30 lần/ giờ, mức nặng trên 30 lần/giờ.

Có 3 loại: ngừng thở tắc nghẽn - không khí không lưu thông được, do đường thở đóng lại, có thể do bất thường giải phẫu (amidan quá phát, người béo phì, thừa cân), hoặc liên quan đến hoạt động của hệ thống thần kinh giữ cho đường hô hấp trên mở, khi ngủ những người đó bị xẹp đường thở trên làm không khí không lưu thông được; loại thứ 2 là rối loạn đường thở trung tâm là do hệ điều hòa thần kinh trung tâm hô hấp không hoạt động tốt làm xung động dừng lại làm bệnh nhân ngừng thở; loại thứ 3 là hỗn hợp, lúc đầu là rối loạn đường thở trung tâm rồi đến tắc nghẽn.

Đa số các trường hợp bệnh đều liên quan đến thừa cân béo phì, hoặc người có bệnh lý ở phổi như mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, người dùng một số thuốc như người nghiện thuốc phiện hoặc thuốc ngủ cũng có thể làm xuất hiện bệnh hoặc bệnh nặng thêm bệnh.

MC

Tôi cũng như nhiều độc giả băn khoăn rằng, hội chứng này chỉ xuất hiện khi chúng ta ngủ, nên vì thế là căn bệnh khó phát hiện, dễ bị bỏ qua. Vậy có cách gì để có thể tự tầm soát một người có nguy cơ mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ không?

GS.TS. Ngô Quý Châu

Khi ngừng thở khi ngủ, không khí không vào đến phổi để trao đổi oxy, gây ra thiếu oxy toàn thân ảnh hưởng đến mạch máu ở tim, phổi, thận, tuyến tụy, não... gây nên một loạt các rối loạn chuyển hóa, tăng huyết áp, ảnh hưởng đến các mạch máu não, mạch máu ở tim và khắp cơ thể dẫn đến bệnh tăng huyết áp, có  nguy cơ mạch vành, mạch máu não, có thể bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ do tắc mạch não, xuất huyết não. Chính vì vậy ngừng thở khi ngủ về lâu dài có ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và có nguy cơ gây đột tử.

Ngừng thở khi ngủ khiến người bệnh ngủ không sâu không hồi phục được sức khỏe sau khi ngủ, ban ngày thì buồn ngủ, khiến người bệnh không tập trung, trẻ em không tập trung trong học tập, hoặc tăng động ở trẻ, người lớn thì ảnh hưởng tới lao động, nhất là các công việc đòi hỏi sự chính xác, tập trung, đặc biệt nguy hiểm với những người đang tham gia giao thông dễ bị ngủ gật, rất nguy hiểm, không chỉ gây tai nạn cho bản thân họ mà còn cho người đang tham gia giao thông khác. Ở nhiều nước, đã tầm soát bệnh ngừng thở khi ngủ cho những người lái xe nhất là những người lái xe đường dài.

MC

Tôi cũng như nhiều độc giả băn khoăn rằng, hội chứng này chỉ xuất hiện khi chúng ta ngủ, nên vì thế là căn bệnh khó phát hiện, dễ bị bỏ qua. Vậy có cách gì để có thể tự tầm soát một người có nguy cơ mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ không?

PGS.TS Vũ Văn Giáp

Quý vị lưu ý các trường hợp có yếu tố nguy cơ cần phải lưu ý: thừa cân, béo phì, mắc các bệnh lý chuyển hóa, tim mạch mà điều trị thông thường có biểu kháng VD: Tăng huyết áp mà dùng thuốc nhưng khó kiểm soát huyết áp hoặc bệnh nhân tiểu đường bị rối loạn chuyển hóa dùng thuốc liều tối ưu mà khó kiểm soát đường huyết. Đó là trường hợp mà có yếu tố nguy cơ mà bệnh nhân sẽ có hội chứng ngưng thở khi ngủ kèm theo. Đồng thời về các triệu chứng biểu hiện, điều đầu tiên rất dễ nhận thấy đó là ngủ ngáy, ngáy rất to, ngáy không kèm theo ngừng thở thì thường ngáy thông thường thôi. Ngáy là một trong dấu hiệu khá nhận biết mà người xung quanh, gia đình, vợ con, đồng nghiệp phát hiện ra. Thứ hai có cơn ngừng thở được người thân chứng kiến, VD bệnh nhân đang ngay rất đều tự nhiên không thấy có tiếng động phát ra và trên 10 giây bắt đầu thấy bệnh nhân cựa mình, sặc sặc lên rồi ngáy tiếp (như clip cháu bé mấy tuổi) đó là dấu hiệu biểu hiện cơn ngừng thở, dấu hiệu có thể gặp đó là bệnh nhân cảm thấy ngạt thở, ngộp thở có thể khi ngủ cảm thấy ngột ngạt khó thở. Biểu hiện tiếp theo là bệnh nhân thường thức giấc vào ban đêm có thể đi tiểu 3-4 lần, ngủ không ngon giấc. Triệu chứng ban ngày thì đầu tiên là ngủ dậy mệt mỏi, đau đầu, không sảng khoái, rất buồn ngủ, rất khó tập trung, trẻ rất khó học, khó tập trung, tăng động. Làm công việc đến chính xác là không làm được như: lái xe, vận hành máy móc có nguy cơ xuất hiện tai nạn.

MC

Có thể phòng ngừa mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ không thưa PGS Giáp?

PGS.TS Vũ Văn Giáp

Để phòng ngừa hội chứng ngưng thở khi ngủ. VD như trường hợp thừa cân béo thì việc quan trọng là giảm cân không với chỉ với hội chứng ngưng thở khi ngủ mà còn với các bệnh lý khác như rối loạn chuyển hóa, mỡ máu, huyết áp... Những trường  hợp có kèm theo bất thường về giải phẫu VD: bất thường hàm mặt, amidan quá phát, VA quá to, lưỡi gà rủ quá thấp, các trường hợp đó cần có can thiệp về chuyên khoa để có thể giải quyết được nguyên nhân. Ở Châu Á người ta thấy rằng tỉ lệ thừa cân béo phì (kể cả ở mức không nhiều như ở châu Âu) nhưng vì phom dáng về giải phẫu người châu Á trong đó có VN là nhỏ hơn so với người châu Âu nên chỉ hơi nhích cân nặng thôi thì hội chứng ngưng thở khi ngủ đã xảy ra rồi. Đó là một nguy cơ cần lưu ý. Vấn đề vệ sinh giấc ngủ ở đây có bia, rượu, thuốc lá, chất an thần, thuốc ngủ lạm dụng... trường hợp đó làm nặng thêm hội chứng ngưng thở khi ngủ của người bệnh.

MC

Thưa GS, việc chẩn đoán, phát hiện sớm hội chứng này có khó không? Đây là bệnh có thể chữa khỏi không? Xin ông có thể cập nhật về các phương pháp điều trị ngưng thở khi ngủ hiện nay được không?

GS.TS. Ngô Quý Châu

Ở Việt Nam, có một số nơi đủ điều kiện để tầm soát, phát hiện, chẩn đoán bệnh ngừng thở khi ngủ. Những người ngáy to, thừa cân béo phì, người hay ngủ gật , ngủ gà ban ngày nên đến các cơ sở y tế để được chẩn đoán điều trị. Như tại Trung tâm hô hấp Bệnh viện Bạch Mai, chúng tôi có thể chẩn đoán và điều trị bệnh sớm, giúp bệnh nhân có thể có một cuộc sống gần như bình thường.

Sau khi được chẩn đoán bằng cách đo đa ký hô hấp, hoặc đa ký giấc ngủ, những trường hợp nhẹ dùng dụng cụ kéo hàm ra phía trước, cũng có trường hợp do bất thường vùn họng hàm nhỏ hoặc lưỡi quá to cần phải phẫu thuật. Trong đa số các trường hợp, nhất là các trường hợp nặng cần thở máy áp lực dương, chụp mũi và miệng để tạo áp lực dương trong đường thở để đảm bảo oxy lưu thông trong cơ thể. Với phương pháp này, người bệnh phải dùng dụng cụ trong lúc ngủ.

Với những bệnh nhân béo phì, cần giảm cân, có trường hợp hết bệnh.

MC

Khi trời trở lạnh cũng là lúc các bệnh về hô hấp gia tăng, làm thế nào để phòng bệnh hô hấp vào mùa đông thưa PGS TS Vũ Văn Giáp?

PGS.TS Vũ Văn Giáp

Đối với trường hợp phòng ngừa đối với bệnh hô hấp tránh tái phát thì có các nhóm chính cần lưu ý đặc biệt trường hợp mắc bệnh hô hấp mạn tính: bệnh hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, giãn  phế quản... đó là bệnh hô hấp mạn tính và phòng các đợt cấp xảy ra trong tương lai thì có điểm lưu ý sau: năng cao khả năng miễn dịch của cơ thể thông qua dùng các loại vaccin để phòng bệnh chủ động, đặc biệt hai tác nhân chính gây nên các bệnh hô hấp đó là virus, cúm, cúm mùa, cúm theo dịch cần tiêm phòng. Thứ hai căn nguyên phế cầu, hiện chúng ta có hai vaccin chính phổ biến để phòng 2 tác nhân chính này. Với trẻ thì có vaccin BCG có thể tiêm cho trẻ em. Đối với việc phòng bệnh không đặc hiệu khác bằng cách nâng cao thể trạng người bệnh, cần có chế độ dinh dưỡng hợp lý để có đề kháng. Phòng ngừa có liên quan đến môi trường sống của người bệnh, chúng ta giữ cho môi trường sống khô ráo không ẩm thấp, tránh khói bụi trong và ngoài nhà. Các chỉ số về không khí có ô nhiễm, trong thời điểm có chỉ số ô nhiễm cao như vậy người mắc bệnh hô hấp mạn tính hạn chế đi ra khỏi nhà, trong gia đình sử dụng cụ đun nấu không phát sinh khói, giảm ô nhiễm môi trường trong nhà. Đó là các cách phòng ngừa chung mà đặc hiệu và không đặc hiệu. Tuân thủ điều trị theo các giai đoạn bệnh và tái khám định kỳ để có hướng  dẫn điều trị cụ thể chứ không tự ý sử dụng đơn cũ đã được bác sĩ kê và không tự ý mua kháng sinh về điều trị dẫn đến kháng thuốc trong cộng đồng như hiện nay là vấn đề hết sức nghiêm trọng.

MC

Thưa GS Châu, nếu trong gia đình có người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ, người thân cần phải lưu ý gì? Khi phát hiện người bệnh bị ngưng thở trong lúc ngủ, chúng ta cần xử trí ra sao?

GS.TS. Ngô Quý Châu

Hội chứng ngừng thở khi ngủ là hội chứng kéo dài, quan trọng nhất là khi thấy người thân có các dấu hiệu như ngáy to, thừa cân, ban ngày mất tập trung,  ngủ gật, cần đi khám sớm vì nếu phát hiện sớm sẽ phòng ngừa được nhiều tác động của bệnh đến sức khỏe. Gia đình cũng có vai trò rất quan trọng trong điều trị, nhất là với những bệnh nhân ngưng thở khi ngủ do béo phì, gia đình cần động viên khuyến khích người bệnh giảm cân với chế độ dinh dưỡng hợp lý, kết hợp với tập luyện để giảm cân sẽ giảm tắc nghẽn đường thở.

MC

Dấu hiệu nào báo hiệu các bệnh về hô hấp mà người dân cần lưu ý để đi khám bệnh, thưa PGS Giáp? Ông có khuyến cáo gì với người dân để bảo vệ sức khỏe trước tình trạng ô nhiễm không khí?

PGS.TS Vũ Văn Giáp

Điều đầu tiên chúng ta cũng thấy đó là kinh tế phát triển, xã hội phát triển thì người dân cũng đã có ý thức đi khám định kỳ thì điều đó là cái tốt. Tuy nhiên khi khám định kỳ cần lưu trữ lại hồ sơ (chúng tôi gặp nhiều bệnh nhân có đi khám định kỳ nhưng hồ sơ không còn giữ). Hiện Bộ Y tế có chương trình số hóa quản lý tất cả các hồ sơ sức khỏe người dân là việc hết sức cần thiết, chúng ta có hồ sơ để theo dõi và có kế hoạch điều trị lâu dài. Thông thường đường hô hấp là cửa ngõ nên rất dễ bị ảnh hưởng bởi các tác nhân bên ngoài (nếu chúng ta hít phải khói bụi, phản xạ ho là phản xạ của cơ thể khi có các hạt bụi, mùi hắc thì cơ thể có phản xạ ho để tống các dị vật ra, đó là phản xạ tốt của cơ thể. Tuy nhiên nếu mà chúng ta thấy các triệu chứng nó kéo dài hơn so với bình thường (nếu ho 1-2 tiếng thì không sao) nhưng nếu triệu chứng ho kéo dài một vài ngày và kèm theo các triệu chứng khác như sốt, đau ngực, khó thở... thì cần đi khám để được phát hiện và chẩn đoán. Hiện BV Bạch Mai có chương trình kết hợp với Viện nghiên cứu  của Úc để làm điều tra về những trường hợp bệnh nhân có triệu chứng hô hấp để xem trong đó những trường hợp đi khám vì đau ngực, khó thở, ho, khạc đờm xem trong đó có bao nhiêu bệnh nhân có bệnh hô hấp và cụ thể là bệnh gì, có bao nhiêu bệnh lý tim mạch. Khi chúng ta có triệu chứng hô hấp kéo dài 3-5 ngày và kèm theo các triệu chứng khác ảnh hưởng đến sức khỏe cần đi khám.

Thực tế đối với trường hợp phải đi ra ngoài làm việc cần phải bảo vệ chính bản thân mình cũng như đồng nghiệp như hút thuốc lá chúng ta hoàn toàn có thể kiểm soát được và chúng ta có các hỗ trợ cai nghiện để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng. Trong nhà và môi trường làm việc cần giữ cho thoáng khí, sạch sẽ tránh ẩm mốc để tránh virus lưu trữ. Mọi người cần có ý thức giữ môi trường để có sức khỏe tốt.

MC

Thưa GS Ngô Quý Châu, xin ông có thể mô tả tình hình bệnh hô hấp nói chung ở Việt Nam hiện nay như thế nào? Tại Bệnh viện Bạch Mai, tỷ lệ bệnh nhân đến khám các bệnh hô hấp như thế nào?

GS.TS. Ngô Quý Châu

Bệnh hô hấp là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn tới bệnh tật, thậm chí tử vong. Khi thời tiết lạnh, số bệnh nhân hô hấp tăng lên. Ví dụ như hôm nay trời lạnh, khoảng 3- 5 ngày sau số bệnh nhân đến khám tăng lên, nói như thế để thấy cũng cần một quá trình tác động lên cơ thể.

Khi không khí lạnh, làm đường hô hấp trên, các mạch máu dưới niêm mạc co lại, đường niêm mạc không được tưới máu nhiều, khả năng bảo vệ của niêm mạc chống lại virus, vi khuẩn qua đường thở giảm dần đi, các hoạt động bảo vệ khác kém đi. Đầu tiên bệnh nhân sẽ bị nhiễm bệnh hô hấp trên như viêm mũi họng, viêm khí quản, phế quản, viêm amidan, viêm phổi, màng phổi.... Đó là những người không có bệnh lý mạn tính, dễ bị viêm đường hô hấp do virus, vi khuẩn... Với những bệnh nhân đã có bệnh phổi mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản, thời tiết lạnh sẽ làm bệnh nặng lên, làm người bệnh tăng triệu chứng, như khó thở tăng lên, bệnh nhân phải đi khám, thậm chí cấp cứu. Khi trời lạnh, số bệnh nhân đến khám vì các bệnh hô hấp tăng lên.

Tại BV Bạch Mai chưa có thống kê cụ thể, nhưng theo tôi, khoảng 3-4 ngày sau 1 đợt lạnh số người đến khám tăng lên, đặc biệt những lúc trời lạnh sâu, và kéo dài, tỷ lệ bệnh nhân tăng lên đột biến sau 1 tuần. Các đối tượng bị ảnh hưởng nặng nhất là trẻ em, người lớn tuổi và người có bệnh phổi mạn tính. Viêm phổi trẻ em vẫn là nguyên nhân quan trọng ảnh hưởng tới sức khỏe của trẻ.

MC

Đa phần các bệnh viêm đường hô hấp thông thường như cảm cúm, ho, viêm họng… đều không nguy hiểm, tuy nhiên dân gian có câu “lai rai như tai mũi họng”. Xin hỏi bác sĩ có phải các bệnh đường hô hấp thường rất dễ tái phát hay không? Làm sao để sau khi mắc bệnh, không bị tái phát trở lại?

PGS.TS Vũ Văn Giáp

Các căn nguyên của tai mũi họng thông thường chúng ta cần phải phòng ngừa đặc biệt người hay sử dụng đến nói nhiều VD: giáo viên, phát thanh viên... mà phải nói nhiều, nói liên tục trong thời gian dài thì có nguy cơ dây thanh sẽ bị khô đi vi khuẩn rất dễ bám dính sẽ gây viêm và viêm mạn tính lâu dài sẽ tạo thành các hạt xơ dây thanh (mất giọng, giọng khàn) rất khó để hồi phục lại được. Trong trường hợp như vậy ngoài việc phòng ngừa chung thì cần thường xuyên sau khi nói nhiều thì cần uống nước và mỗi lần nhấp một ngụm nhỏ sẽ giúp làm ẩm, ấm dây thanh (nước ấm không dùng nước lạnh) nước lạnh làm cho đợt viêm họng nặng diễn ra. Bên cạnh đó các phòng ngừa về hô hấp đặc biệt là trẻ em thì việc trẻ sụt sịt, chảy mũi thì việc rửa mũi, vệ sinh rất quan trọng (dùng nước muối) chăm sóc cho trẻ. Nếu không vệ sinh mũi họng cho trẻ tốt thì có thể bị bội nhiễm các vi khuẩn gây ra đợt cấp cho trẻ.

Nguyễn Minh Hồng (nguyenminhlpm8@gmail.com)

Chào bác sĩ! Tôi tên là Nguyễn Minh Hồng, tôi có câu hỏi muốn hỏi các chuyên gia. Con tôi mới được 5 tuổi, nhưng từ bé đến lớn cháu rất hay mắc bệnh viêm đường hô hấp như viêm mũi họng, viêm phế quản và đã 2 lần viêm phổi. Cứ thay đổi thời tiết là lại ho. Giờ tôi đã quen, cứ ho là tôi cho uống thuốc ho. Mới đây có người bạn bảo tôi, không nên cho uống thuốc ho như vậy, vì ho là tốt cho bé. Bác sĩ cho tôi hỏi, tôi có nên tự mua thuốc ho cho con uống không? Nếu không uống thuốc ho, tôi nên xử trí thế nào khi cháu ho?

PGS.TS Vũ Văn Giáp

Với trẻ em dưới 4-5 tuổi hay có triệu chứng về hô hấp thì thông thường cần tìm căn  nguyên chính như: trẻ bị hen (triệu chứng không điển hình), ho mỗi khi thay đổi thời tiết, mỗi khi tiếp xúc với dị nguyên có thể xuất hiện một đợt ho xảy ra tái phát trong khi triệu chứng khò khè không rõ ràng khiến cho cha mẹ và bác sĩ có thể bỏ qua. Căn nguyên thứ hai là nhiễm trùng hô hấp trên, căn nguyên tai mũi họng, viêm VA, viêm amidan thì cũng cần đi khám chuyên khoa tai mũi họng để có chẩn đoán chính xác. Với trường hợp amidan trẻ quá to, quá phát nhiễm trùng (một năm 5,6 lần) phải dùng kháng sinh cũng có chỉ định cắt amidan.

Mẹ cháu bé không nên tự ý mua thuốc cho cháu dùng vì mỗi đợt khác nhau. Việc dùng thuốc ho như vậy không nên vì không biết thuốc ho có kháng sinh hay không hoặc là thuốc đông dược, bào chế không rõ nguồn gốc mà có thêm thành phần corticoid thì rất nguy hiểm và thậm chí ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất, tinh thần của trẻ. Mẹ cháu cần đưa trẻ đi khám để có chẩn đoán và xử trí. Amidan là vùng hạch là nơi bảo vệ cửa ngõ đường vào hô hấp nhưng khi nó không thực hiện được chức năng bảo vệ và gây phiền toái cho cơ thể thì cần phải cân nhắc chỉ định phẫu thuật.

TS Ngô Quý Châu bổ sung: Một số thuốc như một số dung dịch xịt rửa mũi có thể mua để rửa mũi. Đặc biệt với trẻ em thì bị sổ mũi (nước mũi xanh xanh, vàng vàng, đục đục) thì việc rửa mũi rất quan trọng vì sẽ giúp thông thoáng đường hô hấp, trẻ có thể tự khỏi và không cần dùng kháng sinh và đặc biệt là không bị lan lên tai, xuống phế quản. Ngoài ra có một số chế phẩm giúp loãng đờm ra vì ho (ho là phản xạ cơ thể) trong đa số trường hợp không có chỉ định dùng thuốc để ức chế phản xạ ho vì nếu ức chế phản xạ ho thì các chất tiết như đờm, vi khuẩn, virus ứ đọng trong phổi nên dùng các thuốc để đờm loãng ra thì người bệnh ho khạc dễ hơn. Và cần dùng đúng lượng, liều lượng.

MC

Thưa GS Châu, bên cạnh vấn đề về thời tiết, vấn đề ô nhiễm môi trường cũng là tác nhân gây ra các bệnh về đường hô hấp. Theo báo cáo tại Diễn đàn kinh tế thế giới, Việt Nam đứng thứ 123/132 quốc gia về mức độ ô nhiễm không khí, 1 trong 3 bệnh người Việt mắc và tử vong hàng đầu cũng là bệnh hô hấp. Vậy bệnh lý hô hấp do ô nhiễm không khí là những bệnh gì, những đối tượng nào có nguy cơ cao mắc bệnh, thưa ông?

GS.TS. Ngô Quý Châu

Ô nhiễm không khí ảnh hưởng đến tất cả mọi người,  nó ảnh hưởng không chỉ tới hệ hô hấp mà tác động tới tất cả các bộ phận của cơ thể. Chất ô nhiễm có trong không khí bao gồm bụi, bụi lớn không vào được sâu, nhưng các hạt bụi nhỏ có đường kính hạt bụi PM 10, PM 2,5, siêu nhỏ, có thể đi vào tiểu phế quản, phế nang. Bên cạnh bụi đó còn có các chất độc hại khác như khí SO2, NO2, các kim loại nặng như chì, thủy ngân, chất đốt từ diezel  cháy không hết sẽ đi vào trong, lắng đọng trên bề mặt phế quản, tiểu phế quản, niêm nhu mô phổi, từ đó vào máu tới các tạng khác.

Cơ quan hô hấp là cơ quan bị ảnh hưởng đầu tiên bởi ô nhiễm không khí. Khi hít thở không khí ô nhiễm sẽ làm làm sức bảo vệ đường thở kém, những người sống trong môi trường ô nhiễm dễ bị nhiễm virus, vi khuẩn. Những người đã bị các bệnh mạn tính làm các đợt cấp tăng lên. Ngay từ những năm 50, tại Anh, khi bị ô nhiễm không khí, số bệnh nhân nhập viện và tử vong rất cao.

Bên cạnh bệnh lý hô hấp, số bệnh nhân tim mạch cũng tăng lên. Ô nhiễm không khí còn ảnh hưởng tới các đối tượng là trẻ em.

Thông thường mọi người thường đeo khẩu trang. Khẩu trang giấy và khẩu trang vải thông thường chỉ ngăn được hạt bụi lớn, không ngăn được hạt bụi nhỏ. Hạt bụi nhỏ mới đi sâu vào phế quản phổi, là yếu tố gây nhiều bệnh lý nhất. Nên sử dụng khẩu trang chỉ phòng ngừa được phần nào. Nếu muốn ngăn được hạt bụi nhỏ cần có khẩu trang chuyên dụng, nhưng việc mua cũng không dễ. Nên tất cả chúng ta cần có trách nhiệm giữ bầu không khí trong lành. Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, hạn chế các phương tiện giao thông quá niên hạn, mỗi người dân phải có ý thức bảo vệ môi trường, không đốt rơm rạ, sử dụng than  trong thành phố....  hạn chế tối đa các hoạt động gây ô nhiễm. Tiếp xúc với không khí ô nhiễm lâu dài không chỉ ảnh hưởng tới thế hệ hôm nay mà ảnh hưởng tới cả thế hệ mai sau.

Bích Loan (vulephilip@yahoo.com.vn)

Bác sĩ cho em hỏi mỗi lần em nói chuyện một chút hay nói lớn tiếng một chút là em bị khó chịu ở cổ họng giống như muốn khàn tiếng, lâu lâu em hay bị ghẹn ở cổ họng, em ăn uống nuốt vẫn bình thường. Gần 1 năm trước em cũng bị nghẹn ở họng em đi siêu âm, mô tả hình ảnh: Hạ họng - Thanh quản: Niêm mạc hạ họng thanh quản phù nề vướng đàm nhớt, 2 dây thanh phù nề vướng đàm nhớt di động tốt, xoang lê đọng nhầy. Kết Luận: viêm họng thanh quản, chưa phát hiện khối u trên nội soi. Em có đi siêu âm cổ họng ở bệnh viện ung bướu, kết quả không phát hiện bất thường cũng không có bướu. Mỗi lần em nói chuyện nhiều 1 chút là muốn khan tiếng. Em ngưng nói 1 chút thì cổ họng đỡ, đến sáng là khỏi. Bác sĩ cho em hỏi bệnh của em như vậy là bệnh gì ạ. Và có nặng không ạ. Em cảm ơn bác sĩ

PGS.TS Vũ Văn Giáp

Với trường hợp của bạn với các triệu chứng hiện tại cũng như là lần thăm khám tai mũi họng và siêu âm cổ đó thì cho thấy bạn có vấn đề về tai mũi họng cụ thể là: viêm họng, viêm thanh quản. Với trường hợp viêm thanh quản đã tái phát rồi và thường xuyên bị và khi nói nhiều thì có triệu chứng nặng lên và ngừng và giảm đ thì đỡ thì thanh quản chưa được ổn định. Trong hợp như vậy thì khi nói một lúc cần ngừng lại một lúc và uống một ít nước để cho dây thanh ẩm tránh dây thanh khô, cần tránh điều hòa quá lạnh. Bạn có dấu hiệu mà chưa loại trừ được là trào ngược dạ dày thực quản (đây là triệu chứng thường gặp gây giống viêm họng mạn tính). Bạn cần đi khám xem có bệnh lý dạ dày không.

MC

Trong hơn 1 tuần đầu tháng 12, các số liệu quan trắc chất lượng không khí (AQI) đo tại Đại sứ quán Mỹ , Hà Nội đo đạc luôn ở mức hơn 150, là mức cảnh báo màu đỏ, ảnh hưởng tới sức khỏe con người. Vậy thưa ông, mức độ ô nhiễm như vậy sẽ ảnh hưởng tới sức khỏe, nhất là hệ hô hấp, xin ông cho biết làm thế nào để người dân có thể bảo vệ sức khỏe trong môi trường như vậy?

GS.TS. Ngô Quý Châu

Khi không khí bị ô nhiễm, những người không có việc phải ra đường nên ở nhà, tránh những chỗ có đông phương tiện tham gia giao thông, người có sẵn bệnh lý hô hấp, cần hạn chế tối đa tiếp xúc với không khí ô nhiễm. Những người có thói quen tập thể dục, có thể tập tại nhà. Nếu buộc phải ra đường, mọi người có thể sử dụng các phương tiện phòng hộ như khẩu trang giấy, khẩu trang vải không ăn thua, có thể sử dụng khẩu trang chuyên dụng. Trong môi trường không khí ô nhiễm cao, người dân không nên tự đầu độc thêm mọi người bằng cách hút thuốc tại nhà cũng như nơi công cộng.

Việc tham gia các phương tiện công cộng, hạn chế dùng xe cá nhân rất tốt bởi giảm được ô nhiễm không khí. Tại Mỹ người ta khuyến khích chia sẻ xe. Nếu đi xe buýt, rất an toàn, bởi xe buýt rất cao, khói xe từ các phương tiện giao thông sẽ không tác động tới họ. Những bà mẹ có con nhỏ, không nên đưa trẻ con ra ngoài đường bằng xe đẩy trong lúc môi trường ô nhiễm.

MC

Thưa ông, hiện nay vấn đề kháng thuốc kháng sinh đã trở nên đáng báo động, người dân chúng ta vẫn có thói quen tự điều trị khi mắc bệnh, nhất là các bệnh như viêm đường hô hấp. Thưa GS Châu, việc người dân tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh như vậy có hậu quả gì? Có phải bệnh đường hô hấp nào cũng điều trị bằng kháng sinh hay không?

GS.TS. Ngô Quý Châu

Việc dùng kháng sinh tùy tiện để lại nhiều hậu quả. Đầu tiên làm vi khuẩn kháng lại kháng sinh, khi chúng ta bị bệnh nặng, không thể có thuốc chữa. Thứ 2, khi vi khuẩn kháng kháng sinh ra cộng đồng khiến những người không may mắc bệnh sẽ khó khăn trong điều trị. Việc dùng quá nhiều thuốc khiến cơ thể dễ bị dị ứng, nặng có thể gây sốc phản vệ, có khi nguy hiểm đến tính mạng. Việc dùng thuốc cần hết sức thận trọng, theo sự chỉ định của bác sĩ. Không phải trường hợp nào cũng dùng kháng sinh, nhất là với trẻ em.

thanh nguyen (nguyenhuuthanh30011971@gmail.com)

Tôi thỉnh thoảnh bị ngừng thở khi ngủ, cố giãy giụa chân tay để thở. Tôi rất lo lắng, xin hỏi chương trình tôi phải làm sao (tôi bị cao huyết áp). Xin cám ơn chương trình.

GS.TS. Ngô Quý Châu

Bạn đã bị ngừng thở khi ngủ rồi lại kèm theo bệnh tăng huyết áp, đây là yếu tố nguy cơ dẫn đến biến chứng nặng hơn. Bạn cần đến cơ sở y tế để đo đa ký hô hấp hoặc đa ký giấc ngủ để chẩn đoán và điều trị nếu không nguy cơ tai biến rất cao.

PGS.TS Vũ Văn Giáp: Những trường hợp có tăng huyết áp như vậy, ngừng thở khi ngủ nếu không được chẩn đoán và điều trị sẽ dẫn đến nguy cơ  tăng huyết áp kháng với các điều trị thông thường. Không biết bệnh nhân này có phải phối hợp nhiều loại thuốc hoặc tăng liều thuốc hay không. Theo các nghiên cứu, nếu kiểm soát tốt ngừng thở khi ngủ sẽ giúp bệnh nhân kiểm soát huyết áp tốt hơn, thậm chí giảm số lượng thuốc dùng hoặc liều thuốc dùng.

Nguyễn Văn Tứ, Quỳnh Thạch - Quỳnh Lưu - Nghệ An

Tôi là nam giới, 53 tuổi, tôi bị ngủ ngáy đã lâu, sau ngủ ngáy có cơn ngừng thở khoảng 5-10 giây. Xin hỏi Giáo sư: Tôi có phải bị hội chứng ngưng thở khi ngủ không? Nếu bị hội chứng ngưng thở thì điều trị ở bệnh viện nào, thời gian điều trị bao lâu, phải tuân thủ những nguyên tắc gì? Xử trí thế nào khi bị ngưng thở? Tôi xin chân thành cảm ơn!

GS.TS. Ngô Quý Châu

Bạn có ngáy to, nhiều khả năng bạn có hội chứng ngưng thở khi ngủ. Ở Nghệ An chưa có máy đo đa ký hô hấp hoặc đa ký giấc ngủ. Bạn có thể ra Hà Nội, đến BV Bạch Mai để được chẩn đoán xác định, tư vấn và điều trị. Nếu thở máy áp lực dương CPAP đơn giản, dễ sử dụng, tôi tin bác sẽ cải thiện rất nhiều.

Nguyễn Phúc An, 39 tuổi

Thưa bác sĩ, Xin chào bác sĩ. Mấy năm nay, cứ mỗi khi đang ngủ vào ban đêm, tôi gặp tình trạng tim đập nhanh, huyết áp tăng cao. Tôi thường ngồi bật dậy, tuy đầu óc tỉnh táo nhưng cơ thể như bị kiệt sức, rất khó tả, cảm giác như “sắp chết đến nơi”. Xin hỏi tôi bị bệnh gì vậy? Có phải tôi bị bệnh mà chương trình đang nói đến không? Tôi nên đi khám ở đâu? Nếu bệnh có nguy cơ tử vong và đột quỵ, thì xin bác sĩ cho tôi biết, có dấu hiệu nào sớm để báo hiệu điều này hay không? Xin cảm ơn bác sĩ

GS.TS. Ngô Quý Châu

Theo như bạn nói, có những lúc bạn bị ngừng thở, thiếu oxy não và oxy toàn thân nên bạn có những cảm giác như vậy. Còn ở Ninh Bình hiện chưa có nơi nào chẩn đoán xác định được, bạn nên ra Bv Bạch Mai để được đo đa ký hô hấp để chẩn đoán bệnh và tư vấn điều trị.

Để biết khi nào có dấu hiệu xảy ra tai biến rất khó, tuy nhiên có một điều chắc chắn là càng để lâu không điều trị nguy cơ xảy ra tai biến càng lớn.

PGS.TS Vũ Văn Giáp: tôi xin bổ sung để các bạn hiểu được kỹ thuật đo đa ký hô hấp và đa ký giấc ngủ là như thế nào vì cơn ngừng thở chỉ xảy ra trong lúc ngủ. Tại Trung tâm hô hấp, BV Bạch Mai, ở đây chúng tôi có phòng đo đa ký với trang thiết bị như ở khách sạn đảm bảo bệnh nhân như đang ngủ ở nhà hoặc tại khách sạn. Nếu bệnh nhân không thể ngủ được ở bệnh viện do lạ nhà, chúng tôi cũng có hệ thống máy đo tại nhà cho bệnh nhân, nhất là những người ở khu vực Hà Nội. Những bệnh nhân có yếu tố nguy cơ như ngủ ngáy, béo phì, cần đến với chúng tôi để được tư vấn và khám kịp thời.

Trần Minh Hiếu (Sóc Sơn)

Chào bác sĩ, Tôi năm nay 42 tuổi, tôi có nghiện thuốc nhưng không nặng, mỗi ngày tôi chỉ hút khoảng 1 bao thuốc. Tôi muốn bỏ thuốc, nhưng khi bỏ thuốc tôi lên cân khủng khiếp, khi hút thuốc tôi cảm thấy thư thái đầu óc. Gần đây, tôi rất hay buồn ngủ, ban ngày cũng ngủ, ở đâu cũng ngủ được, buổi tối tôi hay giật mình tỉnh giấc, nhưng lại ngủ lại ngay và không mất ngủ. Xin hỏi bác sĩ bệnh của tôi có chữa được không, có phải tôi mắc bệnh về thần kinh không? Tôi xin cảm ơn

GS.TS. Ngô Quý Châu

Anh có bệnh nghiện thuốc lá, tôi không biết anh hút thuốc từ năm bao nhiêu tuổi, nếu anh hút từ 10 năm trở lên có nguy cơ ảnh hưởng tới nhiều cơ quan trong cơ thể, nhất là phổi. Việc bỏ thuốc lá có nguy cơ làm người ta tăng cân, vì bỏ thuốc người đó ăn ngon miệng hơn, hấp thụ tốt hơn, nên có thể làm tăng cân. Muốn bỏ thuốc mà không tăng cân, cần ăn hạn chế chất đạm, ngũ cốc,  ăn nhiều rau xanh, hoa quả, tăng cường tập thể dục thể thao. Nếu cai thuốc lá khó khăn, bạn có thể tìm đến sự hỗ trợ của thầy thuốc.

Vấn đề thứ 2 là có thể bạn bị mắc ngừng thở khi ngủ phối hợp, bạn cần đo đa ký hô hấp để xác định bệnh và điều trị. Việc đầu tiên bạn cần bỏ thuốc lá. Trong thuốc lá có chất gây nghiện nicotine nên việc bỏ thuốc đòi hỏi sự quyết tâm của bản thân, sự hỗ trợ của gia đình, đồng nghiệp và xã hội.

Một bạn khán giả (0982638xxx)

Chồng tôi béo phì, khi anh ấy ngủ thường ngáy thành tiếng rất to. Xin hỏi BS, ngáy to như vậy có làm ngưng thở khi ngủ không ạ? Làm sao để phát hiện được hội chứng này, và nếu phát hiện thì tôi nên làm thế nào? Tôi nghe nói kê gối cao, ngủ nghiêng thì sẽ giảm ngáy và sẽ ít nguy cơ mắc ngưng thở khi ngủ có đúng không? Ngoài ra, chồng tôi còn nên chú ý gì trong sinh hoạt, ăn uống nữa không ạ? Mong bác sĩ tư vấn giúp.

GS.TS. Ngô Quý Châu

Ngáy to là biểu hiện của đường thở bị hẹp khi bị ngủ, chị nên đưa chồng đến các cơ sở y tế để được khám và chẩn đoán, tư vấn điều trị cho bệnh nhân. Nếu chồng bạn thừa cân, bạn cần khuyến khích bệnh nhân giảm cân nặng thì các triệu chứng của ngừng thở khi ngủ sẽ giảm đi rõ rệt.

X
Giao luu truc tuyen